Kilka dni temu, wieczorem oglądałem w TV film dokumentalny o życiu. Chociaż właściwsze byłoby chyba stwierdzenie, że był to film o życiu w dwóch światach. Jeden bardzo nam bliski, znany i przyjemny. Drugi egzotyczny, brudny i niebezpieczny. Sześciu mieszkańców Wielkiej Brytanii - ludzi młodych, wykształconych, typowych przedstawicieli młodego pokolenia z określonym przez otaczającą ich rzeczywistość stosunkiem do świata ze szczególnym uwzględnieniem relacji do produktów spożywczych, zostaje przewiezionych do Indonezji i Tajlandii. Tam mają za zadanie pracować na farmach i fabrykach żywności i utrzymać się za zarobione pieniądze. Trafiają do miejsc gdzie powstaje żywność, którą z takim upodobaniem i czasem bez umiaru nabywają w Brytyjskich sklepach. Szok, niedowierzanie, załamanie i wreszcie zmiana własnego podejścia nie tylko do produktów spożywczych, które stanowią swoistą oś całej opowieści ale i do rodziny czy relacji z drugim człowiekiem to skrótowy opis drogi, którą przechodzą. Film, pokazując sposoby i miejsca wytwarzania żywności dla dużych sieci handlowych na całym świecie zmusza do poważnej refleksji. Zmusza do zastanowienia się nad granicami pogoni za efektywnością ekonomiczną, za sposobami obniżania kosztów wytwarzania, za maksymalizacją zysku. Niezwykle ciekawe jest obserwowanie metamorfozy zachodzącej w szóstce bohaterów, którzy zmieniają się z typowych przedstawicieli zachodniego społeczeństwa zapatrzonych wyłącznie w zaspokajanie własnych przyjemności i pozbawionych głębszej refleksji nad otaczającą ich rzeczywistością w ludzi, dla których ważne staje się to skąd pochodzi kupowana żywność, jak się układają ich relacje z bliskimi oraz to, jaka jest ich rola w społeczeństwie. Jednocześnie dopiero pod wpływem tego doświadczenia zaczynają doceniać dobrobyt i luksus w jakim żyją (nie będąc wcale ludźmi ponadprzeciętnie zamożnymi).
Niedługo potem wpadł mi w ręce ciekawy artykuł - zapis rozmowy przeprowadzonej z Philipem Zimbardo, amerykańskim psychologiem, profesorem Uniwersytetu Stanforda. Rozmowa dotyczyła kryzysu finansowego i analizy ludzkich postaw, które spowodowały ów kryzys. Z tej ciekawej rozmowy płyną interesujące przemyślenia, ja skupię się na dwóch. Po pierwsze - diagnoza: podstawową przyczyną ostatniego kryzysu była ludzka chciwość, która sprawiła, że osoby na kierowniczych stanowiskach w instytucjach finansowych i dużych korporacjach skupiły swoją uwagę na doraźnych efektach i zyskach nie biorąc pod uwagę długoterminowych skutków swoich decyzji. A że chciwość jest zaraźliwa, kryzys szybko opuścił granice Stanów Zjednoczonych i rozlał się po całym świecie. Po drugie - konkluzja: (i tu cytat) "Przyjmowanie krótkoterminowej perspektywy się nie opłaca, bo biznes oraz inwestowanie przypomina maratony. Kiedy jesteśmy zainteresowani wydajnością na długim dystansie, koncentrowanie się na tym, by pierwsze sto metrów przebiec w takim czasie, w jakim pokonują go sprinterzy - czyli jak najszybciej zarobić jak największe pieniądze - może skończyć się tym, że nie dobiegniemy do mety. (...) Tymczasem naprawdę skuteczny kapitalizm powinien koncentrować się na stworzeniu dochodowych biznesów służących potrzebom społeczeństwa oraz jego członków przez generacje a nie kwartały."
PAMIĘTAJMY O WARTOŚCIACH
Te dwa przykłady są dla mnie przede wszystkim krytyką hedonistycznego podejścia do życia, które w ostatnim czasie na dobre zagościło w tzw. rozwiniętych gospodarkach. Tymczasem ostatni kryzys brutalnie nam przypomina, iż człowiek w swoim życiu nie może się koncentrować wyłącznie na sobie samym i swoich przyjemnościach zapominając, że jest częścią społeczności, z którą jest w stałej interakcji. Podejmując codzienne decyzje, i te prywatne i te zawodowe musimy uwzględniać wartości na których wyrosły nasze społeczeństwa, efektywnie planować i wykorzystywać dany nam czas zastanawiając się jednocześnie nad skutkami tychże działań. Inaczej mówiąc należy żyć i działać odpowiedzialnie i świadomie.
INWESTUJMY W FUNDUSZACH ETYCZNYCH
Odpowiedzialnej postawy w obszarze działalności inwestycyjnej uczą nas właśnie fundusze etyczne, które wymagają szukania najlepszego kompromisu pomiędzy skutecznością ekonomiczną a etyką działania. Fundusze, które dadzą inwestorowi nie tylko szanse na pomnożenie swoich oszczędności ale i pozwolą żyć w przekonaniu, że zainwestowane w fundusz środki nie dokapitalizują np. fabryki żywności w Indonezji, gdzie takie pojęcia jak prawa pracownicze czy poszanowanie ludzkiej godności są równie egzotyczne jak dla nas sama Indonezja. Kontynuując swój rozwój właśnie w kierunku odpowiedzialnego biznesu TFI SKOK S.A. posiada w swojej ofercie pierwszy utworzony i zarejestrowany w Polsce fundusz etyczny (SKOK SFIO Etyczny 1) oraz prowadzi przed KNF postępowanie, którego celem jest uzyskanie zgody na uruchomienie drugiego takiego produktu (SKOK FIO Etyczny 2). Różnica pomiędzy tymi funduszami polega na tym, że pierwszy z nich inwestuje gromadzone środki pieniężne głównie w instrumenty dłużne, drugi zaś będzie nabywał przede wszystkim akcje. Słowo "etyczny" w nazwie tych funduszy oznacza natomiast, że tak jeden jak i drugi, dobierając papiery wartościowe do swoich portfeli analizują działalność ich emitentów pod kątem etycznym sprawdzając takie kwestie jak: przestrzeganie praw pracowniczych, brak zjawisk korupcyjnych czy niestosowanie kreatywnej księgowości oraz wiele, wiele innych. Towarzystwo rozwija w ten sposób misję realizowaną przez spółdzielcze kasy oszczędnościowo kredytowe w Polsce (oraz unie kredytowe na całym świecie) na obszar rynków inwestycyjnych. Misja ta to działalność finansowa, w której na pierwszym miejscu jest człowiek i jego dobro a aktywność biznesowa stanowi mechanizm wspierający dbałość o te wartości.
Rafał Matusiak, prezes TFI SKOK S.A.
Art. pochodzi z biuletynu nr 4 Instytutu Stefczyka
